تو ياد داديم كه بايد از حركت و صداى چرك جاى چرك را بشناسى ! برخى از پزشكان براى شناسايى جاى جمع آمدن چرك زخم ، پارچه‌اى قماش سفيد در گل سرخ خيس شدهء رنگ گرفته را بر سينه بيمار مىگذارند ، منتظر مىمانند هرجا از پارچه زودتر خشك شد مىدانند كه چرك در آنجاست . داغ بر آنجا مىگذارند ، يا اينكه وسيلهء نشتر آنجا را مىدرند و به‌طورى نشتر را به جاى چرك مىرسانند و نگه مىدارند كه چرك همراه نشتر كه نشتر را بيرون مىآورند بيرون بيايد . و اين بيرون آوردن چرك نشايد يك دفعه صورت گيرد ، بايد كم‌كم و به تدريج باشد و هر روزه كمى از آن را بيرون كشند . بايد در چنين حالتى در نيروبخشى به بيمار كوشش كنى ، بيمار گوشت غذاى معتدل بخورد . از بابت تب بيمار نگران مباش ، به كار خودت ادامه بده ! زيرا تا چيزى از ريم ورم در اندرون باقى است تب همچنان باقى است . هرگاه ماده پاكسازى شد ، تب خودبه‌خود دست برمىدارد . هرگاه بيمار نيروى چنان گرفت كه ماده را از راه تف كردنيها پاكسازى كند ، يا به وسيلهء داغ‌گذارى ماده پاكسازى شد ، نماندن تب حتمى است . بارها اتفاق افتد كه ورم قبل از آنكه برسد مىتركد و چكيدهء حاصل از تركيدن ، خون است ؛ كه در اين حالت رگ زدن حتما بايد باشد . ضمادهاى مفيد : ضمادهايى كه براى دفع بيمارى هستند و تركيبى مىباشند از اين قرارند : 1 - ضماد از مرهم كلم و عسلاب ؛ مطابق نسخه‌اى كه « اهرن » گفته است . 2 - ضماد ديگرى كه نسخه‌اش اين است : فلفل ، پر سياوشان ، حسل خشكيده ، گزنه ، زراوند غلتان ، با عسل ضماد شود مفيد است . فصل چهارم علاج قرحهء اطراف سينه و علاج سل قرحه اگر در قصبهء ريه باشد ، علاجش آسان است زيرا دارو زود بدان مىرسد . بايد بيمار بر پشت بخوابد ، دارو را در دهان گذارد و نگه دارد ، كم‌كم لعاب داور را ببلعد ، كارى نكند كه يكباره و زياد ببلعد كه سرفه را برانگيزد . بايد ماهيچه‌هاى سينه را شل و سست نگه دارد تا دارو به گلو سرازير شود بدون اينكه مايهء سرفه زياد شود . داروى علاج قرحهء قصبه ريه ، داروهاى پوشان و چسبان و خشكاننده‌اند كه در بحث از معالجهء سل نيز واردند . اگر قرحه در سينه و ريه باشد - كه سابقا ذكر كرديم - بايد داروهاى شست‌وشو دهنده و زداينده را به داخل رساند . بيمار بر پهلوى دردمند دراز كشد ، سرفه كند ، خود را بجنباند يا كسى يواشكى و